Hoera, ARTIS-Micropia is jarig! Al tien jaar lang is dit 's werelds enige museum waar de onzichtbare wereld van micro-organismen zichtbaar wordt gemaakt. Bioloog Thomas Swierts, hoofd van deze unieke plek, is erg trots dat ARTIS-Micropia het afgelopen decennium het leven van veel mensen heeft verrijkt: "Wie na het bezoek weer naar buiten loopt, kijkt altijd anders naar de wereld."

Koop jouw tickets voor ARTIS-Micropia met korting! Van € 17,50 voor 13,50

Wie aan ARTIS denkt, denkt waarschijnlijk meteen aan een klassiek dagje dierentuin. Toch is deze iconische Amsterdamse attractie inmiddels veel meer dan dat. "ARTIS is een instituut waarbij je een holistisch beeld van de natuur krijgt, ziet hoe alles met elkaar in verbinding staat", legt Swierts uit. "Zo kun je in het ARTIS-Planetarium uitzoomen en de wereld van veraf zien. Maar kon dat eigenlijk ook de andere kant op? Vanuit dat idee is ARTIS-Micropia tien jaar geleden opgericht. Wij willen juist datgene wat je niet kunt zien wél zichtbaar maken. Op die manier krijg je namelijk pas echt een compleet beeld, want zonder microben zou het andere leven niet kunnen bestaan.."

Cruciaal voor ons bestaan

Een kleine biologieles voor wie het niet meer helemaal scherp heeft: microben zijn alles wat je niet met het blote oog kunt zien, maar er wel continu is. Swierts: "Dat kan in de lucht zijn, in de bodem van de grond of in onszelf. Het overgrote deel van de biodiversiteit bestaat uit microben en we hebben er dagelijks mee te maken. Zo zijn ze betrokken bij de productie van zuurstof, het verteren van ons voedsel, hoe we ons voelen, maar ook bij de productie van heel veel verschillende soorten voedsel. Denk aan kaas, bier, yoghurt en chocolade. Microben zijn dan ook het machtigste leven op aarde; de hele diversiteit aan leven op aarde is zelfs ontstaan vanuit micro-organismen."

Swierts benadrukt dat het museum de microben van een positieve kant belicht. "De associatie die mensen ermee hebben, is vaak dat het vies is of met ziektes te maken heeft. Denk aan de blauwalg, een bacterie waardoor je niet mag zwemmen. Maar dit beeld is zonde. Slechts één procent van alle bacteriën kan ons ziek maken, het grootste gedeelte dus niet. We hebben ze als mensheid gewoon keihard nodig."

Van microscopen tot zoenattractie

In ARTIS-Micropia vind je ruim 40 soorten levende microben die je onder microscopen kunt bekijken. Daarnaast staan schermen die toelichting geven en iets vertellen over de desbetreffende microbe. Wist je bijvoorbeeld dat blauwalgen één van de eerste organismen op aarde waren die zuurstof produceerden?

Naast microscopen vind je in dit wetenschapsmuseum ook een paar interactieve installaties. Zo zie je in de Kiss-o-meter hoeveel bacteriën je uitwisselt tijdens een zoen, terwijl de Bodyscan iets zegt over de microben die zich in een bepaald deel van jouw lichaam bevinden.

Laborant vertelt

Het onderhouden van alle microben is een flinke klus voor ARTIS-Micropia. Voor elk organisme bestaat er immers een apart protocol. Gelukkig beschikt het museum over een eigen laboratorium. "Hier zijn onze laboranten dagelijks bezig met het onderhouden van onze collectie. Ze kweken microben en ze geven ze te 'eten'. Ook organiseren we drie keer per dag een 'Laborant vertelt'-praatje. Bezoekers kunnen gaan zitten en luisteren naar een laborant die iets vertelt over een actueel onderwerp. Tijdens de herfst kunnen we bijvoorbeeld een schimmel bespreken die de bladeren in het bos opruimt. Voor veel mensen is dit ook de ideale gelegenheid om vragen te stellen."

Een andere kijk op de wereld

Swierts merkt dan ook dat het kennisniveau van iedere bezoeker - of die nu jong, oud, beginneling of expert is - omhoog gaat tijdens een bezoek aan dit museum. "Mensen krijgen echt een nieuw filter als ze na het bezoek weer naar buiten lopen, kijken altijd anders naar de wereld. Opeens zijn ze zich bewust van de aanwezigheid van iets dat niet met het blote oog te zien is. In ARTIS-Micropia ontdek je dat je voor elke menselijke cel in je lichaam ook een microbe hebt. Je zou dus kunnen zeggen dat je eigenlijk half mens, half microbe bent."